Συμμετέχει, μελετά, αρθρογραφεί, ταξιδεύει, ενημερώνεται με στόχο να προσφέρει όσο μπορεί στην αναβάθμιση του τοπίου που μας περιβάλλει.

Σάββατο, 14 Μαρτίου 2015

ΣΧΕΔΙΑ - ΖΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΧΑΡΑ

Σαν παιδί δεν θυμάμαι να έπαιξα σε παιδική χαρά, αν και θυμάμαι μια παιδική χαρά δίπλα στο κτήριο του λιμεναρχείου της Καλαμάτας, μια κούνια μια τραμπάλα και ένα μύλο. Τα έβλεπα καθώς περνούσα με το αστικό λεωφορείο απέξω αλλά ποτέ δεν θέλησα να μπω μέσα. Ο χώρος μου φαινόταν τόσο καταθλιπτικός και σκοτεινός λόγω της βαριάς σκίασης που είχε από τα πεύκα και τους ευκαλύπτους. Δίπλα ακριβώς υπήρχε ένας κήπος , ο κήπος του λιμεναρχείου, ένα συρματόπλεγμα τους χώριζε, εκεί ήταν η δικιά μου παιδική χαρά. Θυμάμαι τη τσουλήθρα που κάναμε στις φαρδιές κουπαστές της σκάλας, το τρέξιμο γύρω γύρω από το στρογγυλό κεντρικό παρτέρι, τις κρυψώνες πίσω από τις ολοστρόγγυλες αγγελικές, τις τούμπες πάνω στο χλοοτάπητα, τις μυρωδιές.


ΑΛΛΕΣ ΕΠΟΧΕΣ- ΑΛΛΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

Οι πρώτες παιδικές χαρές φτιάχτηκαν το 1886 στη Βοστώνη, με την ονομασία sand garden στις φτωχογειτονιές  των μεταναστών, ο στόχος ήταν η μείωση της παραβατικότητας των παιδιών και η μείωση των ατυχημάτων από τους κινδύνους που καιροφυλαχτούσαν σε κάθε γωνιά της γειτονιάς. Γύρω στη δεκαετία του 70, μπήκε η έννοια της ασφάλειας, έτσι  μελέτες και έρευνες άρχισαν να επηρεάζουν τα σχέδια με στόχο το ασφαλέστερο παιχνίδι  για τα παιδιά. Αυτό σηματοδοτεί την αρχή της σύγχρονης εποχής  με μια  συνεχιζόμενη τάση που ισχύει μέχρι  σήμερα.


ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Στην πλειοψηφία οι παιδικές χαρές είναι:
       Μικρές σε έκταση (250-300 τ.μ)
        Απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας 1-6 ετών.
       Ανύπαρκτο πράσινο εκτός αν προϋπήρχε
       Φανερή  έλλειψη σχεδιασμού
       Ανισοκατανομή στη πόλη και τη γειτονιά
       Χωρίς πρόβλεψη για παιδιά με ειδικές ανάγκες
       Κακές βιοκλιματικές συνθήκες
       Περιφραγμένες με ψηλά κάγκελα
       Αποστειρωμένο περιβάλλον
       Επίπεδο ανάγλυφο
       Υπερπροστασία και
       Ομοιομορφία

Τέσσερις παιδικές χαρές  της τελευταίας δεκαετίας στην Ελλάδα-τέσσερις διαφορετικές λογικές

ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ
Υπάρχουν τέσσερις κύριοι τύποι  παιδικών χαρών, οι  παραδοσιακές, οι  σύγχρονες, οι θεματικές και της περιπέτειας. Παρά το γεγονός ότι στα παιδιά αρέσει η περιπέτεια, οι παιδικές χαρές περιπέτειας δεν έγιναν ποτέ  δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες για τρεις βασικούς λόγους. Πρώτον είναι ότι δεν θεωρήθηκαν αισθητικά αποδεκτές,  επειδή είναι γεμάτες από τυχαία κομμάτια υλικών,  δεύτερο γιατί οι γονείς δεν τις θεωρούν ασφαλείς και τρίτον γιατί θα πρέπει να υπάρχει εποπτεία  κατά τη διάρκεια της χρήσης της παιδικής χαράς . Η παραδοσιακή παιδική χαρά έχει δεχτεί αρκετή κριτική θεωρείται ξεπερασμένη με πολλές σκληρές επιφάνειες. Στις θεματικές παιδικές χαρές  αναπτύσσονται και νέες μορφές παιχνιδιού. Τα παιδιά εμπνέονται από το περιβάλλον, μπαίνουν σε ρόλους και αναπτύσσουν το μύθο.


ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ
  • Ασφαλής διαδρομή – σήμανση - διάβαση
  • Προσβασιμότητα
  • Ισοκατανομή  των παιδικών χαρών στη πόλη ή τη γειτονιά
  • Προστασία από θόρυβο, ανέμους, μόλυνση κλπ
  • Ηλικιακός διαχωρισμός
  • Κατάλληλο εμβαδό
  • Προσανατολισμός

Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα σε κάθε παιδί αντιστοιχούν 7 m2, δηλαδή το μισό χώρο από ότι καταλαμβάνει ένα αμάξι. Υπολογίζοντας τι συμβαίνει στη γειτονιά μου, τη γειτονιά του Μακρυγιάννη, στο κέντρο της Αθήνας, ανακάλυψα ότι αντιστοιχεί μισό τετραγωνικό για κάθε παιδί.

ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
       Αξιοποίηση χαρακτηριστικών του χώρου, του ανάγλυφου
       Κατάλληλη κλίμακα –συσχετισμό μεγεθών-διαφορετικά αντιληπτικά πεδία
       Ενότητα και αρμονία, ο τρόπος με τον οποίο το μερικό συνδέεται με το συνολικό
       Παιχνίδι χωρίς αποκλεισμούς
       Σχεδιασμός με τα μάτια των παιδιών
       Διαχωρισμός  με βάση την ηλικία - ηλικιακή αλληλοεπικάλυψη
       Αντικρουόμενες δραστηριότητες
       Ανοιχτές οπτικές
       Ανθεκτικότητα υλικών και κατασκευών



ΖΩΝΕΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ
Η περιοχή του παιχνιδιού θα πρέπει να οργανωθεί σε διαφορετικά τμήματα για πρόληψη των τραυματισμών που προκαλούνται από αντικρουόμενες δραστηριότητες και τα παιδιά.
Διαμορφώνονται 
       Μεταβατικές ζώνες
       Φυσική ζώνη
       Ζώνη δημιουργικού παιχνιδιού
       Άσκησης, ευκαιρίες για σωματικές δραστηριότητες, όπως ολίσθηση, αναρρίχηση θα πρέπει να διαχωρίζεται από τη
       Ζώνη άνεσης και ηρεμίας
       Εξοπλισμός  υπηρεσιών
       Σκληρή ζώνη, δραματική,
 Επιπλέον, δημοφιλή παιχνίδια, σύνθετες κατασκευές ή  δραστηριότητες θα πρέπει να διασπείρονται να αποφεύγεται ο συνωστισμός σε οποιαδήποτε περιοχή, οι  κούνιες θα πρέπει να βρίσκεται σε  μια γωνία ή πλευρά, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι κατάλληλες ζώνες χρήσης γύρω από τον εξοπλισμό διατηρούνται. Οι είσοδοι  θα πρέπει να βρίσκεται σε μη κορεσμένο χώρο. 

Μπορεί το ΠΡΑΣΙΝΟ να αποτελέσει  ΔΟΜΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ  ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Φυσικά και μπορεί
       Αξιοποίηση και ένταξη υπάρχουσας βλάστησης στο σχεδιασμό
       Δημιουργία ήσυχων περιοχών
       Λαβύρινθο
       Ελικοειδή διαδρομή
       Κήπο των αισθήσεων
       Σκιασμένους χώρους
       Καλύτερες βιοκλιματικές συνθήκες
στοές, περάσματα, σκιές, λόφοι, μπορεί να γίνουν αντικείμενο  παιχνιδιού αλλά και τα φυτά μπορούν να λειτουργήσουν ενεργοποιώντας τις αισθήσεις ενός παιδιού.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΦΥΤΩΝ 
       Αποφυγή δέντρων που προσφέρονται για σκαρφάλωμα
       Τήρηση αποστάσεων των δέντρων από τον εξοπλισμό
       Όχι στη χρήση φυτών με αγκάθια, τοξικά μέρη, ή φυτά που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργίες
       Όχι σε φυτά που είναι ευαίσθητα σε εντομολογικές και φυτοπαθολογικές ασθένειες


Η Δανή αρχιτέκτονας τοπίου Helle Nebelong έχει σχεδιάσει μερικούς  βραβευμένους δημόσιους χώρους παιχνιδιού, στην Κοπεγχάγη, εμπνευσμένα από τα φυσικά περιβάλλοντα. Απορρίπτει την τυποποίηση, υποστηρίζοντας ότι  μπορεί να δημιουργήσει τους δικούς του κινδύνους. 
Ξύλο, πέτρες, νερό, χώμα μπορούν να διαμορφώσουν φυσικά περιβάλλοντα και να εξάψουν τη φαντασία των παιδιών για δημιουργικό παιχνίδι.

ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Η Επιλογή εξοπλισµού, θα πρέπει να γίνεται με κριτήριο την ηλικία των χρηστών, την πρωτοτυπία, την εναλλαγή των δραστηριοτήτων και βέβαια να  πληρούνται  οι απαιτήσεις ασφάλειας σύµφωνα µε τα ευρωπαϊκά πρότυπα. 

ΔΑΠΕΔΑ
Όλα τα υλικά δαπεδόστρωσης έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ο μελετητής  θα πρέπει τελικά να αξιολογήσει τους παράγοντες ασφάλειας που θα επηρεάσουν τον τύπο ή τους τύπους των επιφανειών  που θα χρησιμοποιήσει. Μεταξύ των παραγόντων αυτών είναι η θέση του στην παιδική χαρά, η δυνατότητα αποστράγγισης, το   κόστος εγκατάστασης και συντήρησης, το προσδόκιμο ζωής, οι  προσβάσιμες διαδρομές στην παιδική χαρά, η θερμοκρασία περιβάλλοντος, η  ασφάλεια, η επισκεψιμότητα, οι ηλικίες των χρηστών το ύψος του εξοπλισμού.



ΤΕΧΝΗ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ




ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΧΑΡΕΣ ΓΙΑ ΌΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ
Όταν μιλάμε για παιδικές χαρές για όλα τα παιδιά δεν θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας μόνο τα παιδιά που έχουν κινητικές δυσκολίες, υπάρχουν και τα παιδιά που έχουν αισθητηριακές αναπηρίες ή παιδία με αυτισμό.

Κινητικές δυσκολίες
       Ράμπα με κλίση μέχρι 5%
       Πόρτα με καθαρό άνοιγμα 0,9-1 μ
       Διάδρομοι άνετοι, ασφαλείς, ισόπεδοι
 με ελάχιστο πλάτος 1,30μ

Αισθητηριακές αναπηρίες
       Κήπο των αισθήσεων

       Παιδιά με αυτισμό
       Ήρεμα καταφύγια

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ


ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Η μελέτη και η κατασκευή των παιδικών χαρών είναι υπευθυνότητα  των γεωτεχνικών
σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία ΕΟΚ 45112723-9 landscaping work for playgrounds.




ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Η ασφάλεια ενός παιδιού είναι αδιαπραγμέτευτο ζητούμενο, όμως πέρα από τη σωματική υπάρχει και η συναισθηματική ασφάλεια, την οποία συνήθως ξεχνάμε. Η τυποποίηση στην κίνηση είναι επικίνδυνη, διότι το παιχνίδι γίνεται απλοποιημένο και το παιδί δεν χρειάζεται να ανησυχεί  για τις μετακινήσεις του. «Όταν η απόσταση μεταξύ όλων των σκαλοπατιών ή των κενών  σε ένα δίχτυ αναρρίχησης ή μια σκάλα είναι ακριβώς η ίδια, το παιδί δεν έχει ανάγκη να επικεντρωθεί για  το πού βάζει τα πόδια του.Τα παιδιά χωρίς την ανάληψη ρίσκου δεν μπορούν να μάθουν  τις δυνατότητές τους. Υπάρχει διαφορά άλλωστε ανάμεσα στην πρόκληση και τον πραγματικό κίνδυνο. 


Θα πρέπει να αποφασίσουμε τι παιδιά θέλουμε να μεγαλώσουμε, η υπερπροστατευτική κοινωνία μας φαίνεται να εγκλωβίζει τα παιδιά σε ένα κόσμο γεμάτο ανασφάλειες, έλλειψης αυτοεκτίμησης, επιθετικότητας, άγχους κλπ.

Είναι απογοητευτικό 50 χρόνια μετά την κατασκευή της παιδικής χαράς του Πικιώνη, να μην έχουμε καταφέρει να φτιάξουμε μια παιδική χαρά τουλάχιστον εφάμιλλη. Το πρόβλημα δεν είναι σίγουρα τεχνικό αλλά ιδεολογικό.


ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

       Νέα αντίληψης στο σχεδιασμό
       Πλήρεις μελέτες
        Περισσότερο χώρο στα παιδιά
       Διεύρυνση της ηλικιακής ομάδας
       Συμμετοχικές διαδικασίες
       Σωματική  και  ψυχική ασφάλεια
   



 ΑΣ ΔΟΥΜΕ ΤΟ ΚΟΣΜΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΑΣ





ΚΑΤΣΟΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ
γεωπόνος- αρχιτέκτων τοπίου







2 σχόλια:

  1. Πολύ ωραία εισήγηση Σταυρούλα.
    Λυπάμαι που λόγω υποχρεώσεων δεν μπόρεσα να παραβρεθώ στην ημερίδα.
    Οι απόψεις σου περί "ασφάλειας" και τι "παιδιά θέλουμε" με βρίσκει απολύτως σύμφωνη. Μάλιστα, συνήθως εγώ πάω και πιο μακρυά σε ότι αφορά στον "κίνδυνο". Θεωρώ ότι δεν πειράζει να υπάρχει στην παιδική χαρά και δένδρο που να μπορούν να σκαρφαλώνουν τα παιδιά, άλλωστε αν θέλουν να σκαρφαλώσουν το κάνουν και σε "ασφαλή" παιχνίδια που προορίζονται για άλλο σκοπό. Επίσης θεωρώ ότι δεν πρέπει να αποκλείονται φυτά της μεσογειακής μας καθημερινότητας επειδή είναι δηλητηριώδη αν φαγωθούν (πχ πικροδάφνη). Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να αυτοπροστατεύονται, άλλωστε και τα ίδια τα ¨"δηλητηριώδη" φυτά δεν αποτελούν "ευχάριστη" τροφή! Οι τυποποιημένες "αποστειρωμένες" παιδικές χαρές που ακολουθούν "αυστηρούς κανόνες ασφαλείας" έχω κάποιες φορές την αίσθηση ότι προστατεύουν τους όποιους υπεύθυνους του χώρου σε περίπτωση κάποιου ατυχήματος και όχι αυτά καθ αυτά τα παιδιά (σκεφτήτε, τι πιο επικίνδυνο από το να περάσει κάποιο παιδάκι την "κακιά" στιγμή μπροστά από μια κούνια που κάποιο άλλο χρησιμοποιεί με όλη του τη φόρα χωρίς να το ελέγχει ενήλικας!!! τι να κάνουμε λοιπόν, να καταργήσουμε το πιο δημοφιλές παιχνίδι, την κούνια;;; να το μαντρώσουμε και να μπαίνουν στο χώρο τα παιδιά υπό έλεγχο!!!....). Ας μας χαρακτιρίζει λοιπόν λιγότερη "υστερία" ασφάλειας, και περισσότερος σχεδιασμός παιδικών χαρών που να δίνουν στα παιδιά των πόλεων τη φύση που τους λείπει είναι η δική μου άποψη.

    Δρ. Μαρία Παπαφωτίου
    Καθηγήτρια
    Δ/ντρια Εργ. Ανθοκομίας &
    Αρχιτεκτονικής Τοπίου
    Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
    τηλ: 210 5294555
    fax: 210 5294553

    Dr. Maria Papafotiou
    Professor
    Head of Floriculture &
    Landscape Architecture
    Agricultural University of Athens
    tel: ++210 5294555
    fax: ++210 5294553

    ΑπάντησηΔιαγραφή